کوار
کَوار مرکز شهرستان کوار در استان فارس در جنوب ایران است. این شهر در فاصله ۳۰ کیلومتری شیراز و بین [[فیروزآباد یا همان قشقایی شهر ]] قرار دارد.
روایاتی در خصوص معنی این واژه وجود دارد که یکی از آنها از زبان ناصر خسرو میباشد که کوار را به معنای سبدی پر از میوه میباشد واین وجه تسمیه ناشی از سرسبزی و خرمی و وجود جویهای آب زیاد در این منطقه دانتهاند. معنای دیگر آن به معنای گیاه گندنا یا همان (تره) میباشد که در زمانهای هخامنشیان به دلیل وجود آبهای زیاد و حاصلخیزی در این دشت گندنا به وفور وجود داشته و به روایتی این دشت محل نگهداری اسبهای ارتش هخامنشیان بوده است.[نیازمند منبع]
سد تاریخی بند بهمن در فاصله ۱۰ کیلومتری کوار قرار دارد. این بند با قدمتی بیش از ۲۰۰۰ سال از آن زمان تا کنون آب مصرفی کشاورزی قسمت عمدهای از دشت کوار را تامین کردهاست.
اکبرآباد که در ۱۰ کیلومتری کوار بین شیراز و جهرم قرار دارد یکی از بزرگترین روستاهای کوار میباشد. نوروزان، مظفری وروستاهای محمودآباد هم از دیگر روستاهای پر جمعیت و بزرگ کوار میباشد. کارخانه ذوب آهن پاسارگاد در اراضی روستای مظفری احداث گریده است که در حال حاضر بعد ار روستاهای محمودآباددومین قطب صنعتی کوار میباشد. روستای نوروزان یکی از روستاهای قدیمی بخش مرکزی است که آثار و تپهها قدیمی فراوانی در آن به چشم میخورد. قلعه قدیمی این روستا که هنوز قسمتهای زیادی از برج و باروهای آن موجود میباشد. این قلعه دارای دو دروازه اصلی و هفت برج و باروی بلند بوده که یک دروازه و قسمتهایی از برج و باروی آن باقی است. تا حدود سه دهه پیش این قلعه بصورت کامل حفظ شده بود.
امامزاده شاهزاده ابولقاسم در نزدیکی روستای ولی عصر (عج) قرار دارد.
در حدود یک سوم از جمعیت استان فارس که معادل دو میلیون نفر و یک سوم از جمعیت شهر کوار از ایل بزرگ قشقایی هستند و قشقاییها علاوه بر شهر کوار در چندین روستا از جمله قنات دهداری جلال اباد همدم اباد هورباف باغان و... زندگی میکنند.
این شهرستان از شمال با شهرستان شیراز و از شرق با شهرستان سروستان و از جنوب با شهرستان جهرم و از غرب با فیروزآباد هم مرز میباشد. شهرستان کوار در موقعیت ۱۱ درجه و ۲۹ دقیقه عرض جغرافیایی و ۴۲ درجه و ۵۲ دقیقه طول جغرافیایی شرقی قرار گرفته و دارای آب و هوای معتدل مدیترانهای است.
شهرستان کوار با مساحتی بیش از ۱۶۵۰ کیلومتر مربع، دارای ۲بخش شامل بخش مرکزی و بخش طسوج و ۳ دهستان فرمشکان، فتح آباد و اکبراباد بوده و جمعاً شامل ۴۴ روستا میباشد. جمعیت کل کوار بیش از ۱۰۴۰۰۰ نفر بوه که تعداد ۷۳ هزار نفر در روستاها و ۳۱ هزار نفر در شهر کوار زندگی میکنند.
محصولات کشاورزی این شهرستان عبارتند از: گندم جو، پیاز، ذرت، برنج، نخود و عدس و محصولات باغی آن شامل هلو، زردآلو، انگور، سیب، گرو و انجیر میباشد که یکی از قطبهای مهم کشاورزی در استان بشمار میرود این شهرستان نقش عمدهای در تولید شیر و فراوردههای لبنی و گوشت دارد. به طوری که روزانه حدود ۱۲۰ تن شیر تولید تحویل مراکز جمع آوری شیر شده و از آنجا نیز تحویل کارخانههای شیر و تولید فراوردههای لبنی موجود در منطقه که در حال حاضر ۳ کارخانه در این منطقه وجود دارد میشود. فراوردههای تولید شده در این منطقه در سرتاسر استان توزیع میشود.
هم اکنون کوار دارای ۳ مرکز آموزش عالی شامل دانشگاه آزاد اسلامی، علمی کاربردی و دانشگاه پیام نور میباشد و دانشجویان در رشتههای مختلف از نقاط گوناگون استان و کشور در این دانشگاهها مشغول تحصیل میباشند.
بخش طسوج یکی از بزرگترین توابع کوار میباشد
آثار دیدنی
بند بهمن
ین بند روی رودخانه" قره آغاج" در هفت کیلومتری غرب شهر کوار بنا شده و به نظر میرسد از آثار دوره ساسانی باشد. این بند به بهمن پسراسفندیار منسوب است.
بند بهمن برای بالا بردن سطح آب و انحراف جریان آن از طریق کانالی به دشت کوار برپا شده است. درازای بند به ۱۳۰ متر و ارتفاع آن در مرتفعترین نقطه به ۹ متر میرسد. مصالح مورد استفاده در بنا، قطعات سنگ طبیعی کوهستان و ملات ساروج است. بند در محلی بنا شده که دو رشته کوه به هم نزدیک میشود؛ به صورتی که بخشی از بند بر بدنه سنگی کوه و بخش دیگر آن بر بستر سنگی رودخانه قرار گرفته و همین امر موجب استحکام و ماندگاری آن در طی دو هزار سال گذشته شده است. سیلابهای شدید رودخانه بعد از برخورد با دماغهای که در مسیر سد وجود دارد، وارد مخزن پشت سد میشود و در این مسیر بخش قابل توجهی از سرعت و نیروی تخریبی خود را از دست میدهد.
مجرایی که آب سد را به دشت کوار منتقل میکند، در گوشه شرقی سد و در بدنه سنگی کوه احداث شده است. این آب بعد از تأمین آب کارخانه قند، وارد دشت کوار شده و مورد استفاده حدود ۲۰ روستا قرار میگیرد.